"De reden waarom zo weinig goede boeken zijn geschreven, is dat zo weinig mensen die kunnen schrijven, ook iets weten."

— Walter Bagehot, Engels econoom en journalist

Weinig goede boeken?

Verrassende invalshoeken


Wie het boek 'Shakespeare - the Man' (1853) van Walther Bagehot wel eens heeft gelezen, herinnert zich waarschijnlijk zijn uitspraak dat weinig mensen die kunnen schrijven, ook iets weten. Wie tegenwoordig een half uur over het internet surft zal dit mogelijk kunnen beamen. Toch ligt zijn uitspraak wat genuanceerder. Losgemaakt uit zijn context, is het statement als quote een eigen leven gaan leiden op het web. Wat Bagehot bedoelde is dat veel auteurs alleen maar in hun eigen kleine omgeving vertoeven, weliswaar belezen en of wetenschappelijk onderlegd, maar de wereld onvoldoende met eigen oren en ogen ervaren.

Je zou hieruit kunnen opmaken dat het voor (non-fictie)schrijvers belangrijk is om ook zelf ervaring op te doen, (kritisch) op zoek te gaan en de eigen horizon daarmee te verbreden. De eerste pagina met zoekresultaten van Google is daarvoor niet voldoende. Die vergissing beging een aantal online schrijvers toen ze de afgelopen jaren prachtige verhalen schreven over de aan het economisch opportunisme ten onder gegane spookstad Ordos Kangbashi (foto nummer 6). Dat in werkelijkheid de stad zich vulde met mensen en het een groeistad voor de lange termijn betrof, had men via Google gemist. Urban-explorers die speciaal naar 'het uitgestorven' Ordos waren afgereisd, kwamen dan ook van een koude kermis thuis. Ik chargeer nu enigszins, maar als serieus schrijver zul je dit je lezers niet aan willen doen.

Schrijven doe je vooral met jouw specifieke doelgroep en dus (het belang van) de lezer, in het achterhoofd. En dat brengt ons bij een van de belangrijkste aspecten van het boek, namelijk het kiezen van de juiste invalshoek bij een onderwerp. Als je (als aankomend schrijver) de nodige bagage hebt opgedaan voor het schrijven van een boek, is dat de volgende stap. Zie daarover ook mijn artikel over het schrijven van je eerste boek. In de praktijk blijkt deze stap een nog niet zo makkelijke opgave, ook niet voor de wat meer ervaren schrijvers. Toch kun je met een beetje creativiteit verassende invalshoeken bedenken bij een onderwerp. Om je daar wat praktische voorbeelden voor aan te reiken, heb ik een zestal foto's naast elkaar gezet. Het zijn foto's die bij elke willekeurige toeschouwer direct een onderwerp zullen oproepen. Voor schrijvers zijn het foto's waarachter bruikbare invalshoeken of vraagstellingen schuilgaan. Stuk voor stuk boekwaardige gezichtspunten waarvan we er een aantal zullen bekijken. Niet zozeer als letterlijk voorbeeld voor je eigen boek, maar als bruikbare gedachtelijn voor het kiezen van je opzet.

Zes afbeeldingen, duizend-en-een gezichtspunten

Van Sanzhi, via Kowloon en Holland Eiland, naar Ordos

Als er iets is dat je horizon verbreedt, is het wel de deur uit gaan, of nog beter, verre reizen maken. Kijk je zo op het eerste gezicht naar de zes afbeeldingen in de galerij, dan lijken reizen en vergankelijkheid het hoofdonderwerp te zijn. Dat is uiteraard maar net hoe je het bekijkt en dat is precies wat we gaan doen.

Sanzhi Pod City

Sanzhi UFO Pod City (Taiwan)

UFO-woningen aan zee? Science-fiction schrijvers kunnen meteen aan de slag. Om in de non-fictiesfeer te blijven, zullen we ons 'beperken' tot de realiteit, hoewel dit bij Sanzhi haast onmogelijk lijkt.

Sanzhi Pod City is een voormalig vakantieoord in Taiwan dat nooit werd afgebouwd. Het zee-oord had een aantrekkelijke bestemming moeten worden voor in Oost-Azië gestationeerde Amerikaanse militairen, maar nog geen twee jaar na aanvang van de bouw, kwam het project in 1980 volledig stil te liggen. Een reeks van ongevallen met dodelijke afloop en financiële tegenslagen bij de projectontwikkelaar deden vooralsnog het licht uit.

De lokale bevolking weet de dodelijke slachtoffers aan de aanwezigheid van getergde geesten. Door bij aanvang van de bouw een religieus Chinees draakstandbeeld te ruimen - zo redeneerden zij, hadden de bouwers het ongeluk over zich afgeroepen. Maar dat was niet het enige. Niet wetende dat op het bouwterrein in de 17e eeuw 20.000 Nederlandse soldaten waren begraven, werd per abuis ook nog een grote hoeveelheid menselijke resten blootgelegd. Dit laatste probleem bleek echter niet van hele lange duur.

Tien jaar later deed een lokale investeerder alsnog een tweede poging om het vakantieoord af te bouwen en legde hiervoor 24 miljoen dollar op tafel. Maar ook deze poging verliep niet zoals gehoopt. Eenmaal begonnen, ontdekten de architecten dat het futuristische ontwerp niet voldoende bestand zou zijn tegen aardbevingen. Noodgedwongen vertrokken de bouwers opnieuw, niet beseffende dat het park in onvoltooide staat een ware trekpleister zou worden voor toeristen.

Van over de hele wereld kwamen mensen een kijkje nemen in dit surrealistische UFO-landschap. Toch kon deze ontwikkeling - tot spijt van veel Taiwanezen - niet voorkomen dat in 2010 Pod City met de grond gelijk werd gemaakt. Zij hadden de UFO's graag willen behouden als symbool van de economische opstanding die het eiland eind jaren zeventig had doorgemaakt. Waar de UFO's zijn gebleven is een raadsel. De plek kwam niet meer beschikbaar voor een nieuw project. De doden zullen daar zeker niet rouwig om zijn; onder de overgebleven struiken hebben zij nu eindelijk rust en de vermeende geesten een prachtig uitzicht op zee.

Mogelijke invalshoeken die bij dit onderwerp opdoemen:
  • De invloed van buitenlandse mogendheden op Taiwan over de jaren heen (China, Nederland, Amerika).
  • Sanzhi als symbool voor de economische opkomst van Taiwan.
  • Een nader uit te werken bussiness case voor ontwikkelaars van - en investeerders in - vakantieparken.

Kowloon Walled City

Kowloon Walled City (Hongkong)

Als je nu wat sterretjes ziet, ben je misschien wat te diep gegaan met het nadenken over mogelijke invalshoeken voor UFO Pod City. Bij de ommuurde stad Kowloon blijven we gelukkig redelijk binnen de grenzen, althans op papier.

In het voormalig Britse Hongkong lag tot 1995 de van oorsprong Chinese stad Kowloon, dat negen draken betekent. In feite was er sprake van een ommuurde stad binnen het stadsdeel Kowloon. Na afloop van de Tweede Wereld Oorlog, toen er een einde kwam aan de Japanse bezetting, claimden de Chinezen Kowloon City. Feitelijk bleef het in Britse handen. Althans voor even. In de jaren die volgden maakten bendes (triades) er de dienst uit. Toch kozen veel mensen er bewust voor om in Kowloon City te wonen. Op een oppervlak van nog geen drie voetbalvelden woonden eind jaren tachtig maar liefst 40.000 mensen met elkaar samen. Daarmee was het de dichtstbevolkte plaats ter wereld. Dit bijzondere gegeven was niet haar enige record. Kowloon was ook de enige stad ter wereld zonder enige vorm van bestuur en wetgeving, hetgeen haar de geuzennaam 'lawless city' opleverde. Het zal je dan ook niet verbazen dat de criminaliteit er welig tierde: gokken, prostitutie en drugshandel gingen er hand in hand.

Met name de enorme drugshandel werd zowel de Chinese als Britse overheid een te grote doorn in het oog. Nog voordat Hongkong officieel in 1997 werd overgedragen aan China, sloegen beide mogendheden de handen ineen voor een grote opruiming. Van de ommuurde stad bleef geen steen overeind; de plek werd in 1995 in zijn geheel omgevormd tot een groen park. Merkwaardig, wanneer je bedenkt dat het de Britten waren die in 1856 Hongkong innamen om in China opium te kunnen verhandelen. Mogelijk was het sluiten van Kowloon City voor de Britten een definitieve, maar ook symbolische afrekening met het verleden. Niettemin mag China tot halverwege de 21e eeuw de wetgeving in Hongkong niet veranderen, waardoor het idee van een vrijstaat toch nog een beetje blijft voortbestaan.

Invalshoeken die je bij dit onderwerp zou kunnen bedenken (met name in de sociaal-maatschappelijke sfeer):
  • Waarom Hongkong en het stadsdeel Kowloon zo belangrijk voor China waren en nog steeds zijn.
  • Waarom de opium(handel) in de geschiedenis wisselend legaal en illegaal was.
  • Hoe mensen jaren kunnen leven in een stad waar nauwelijks daglicht binnenvalt en hoeveel levensruimte een mens minimaal nodig heeft
  • Of Kowloon het sluitende bewijs is dat mensen kunnen samenleven in een stad zonder bestuur en formele wetten.


Mutsuo Furukawa

Mutsuo Furukawa

Voordat we vertrekken naar de Verenigde Staten, brengen we nog even een bezoek aan Fureai Sekibutsu no Sato in Japan. Dit betekent zoveel als 'dorp waar je boeddhistische beelden kunt ontmoeten'.

In 2016 ontdekte een Japanse fotograaf deze vergeten plek ten zuiden van de stad Toyama. Trekkend langs de Jizu rivier, die uitmondt in de Japanse zee, stuitte hij op een verlaten park die onderdak bood aan 800 levensechte beelden van boeddhistische goden (Gohyaku Rakan) en replica's van mensen. 300 van hen stelden familie- en vrienden van de inmiddels overleden opdrachtgever Mutsuo Furukawa voor, die ook zelf met een beeld vertegenwoordigd was. Evenals de menselijke beelden waren de 500 boeddhistische goden mogelijk ook niet geheel willekeurig gekozen. Van oudsher herkenden mensen namelijk een overleden geliefde in deze boeddhistische sculpturen, waardoor ze als het ware elkaar weer konden zien.

De uit Toyama afkomstige Mutsuo Furukawa was een vooraanstaande Japanse zakenman, die zich tevens inzette voor het verbeteren van de banden tussen Japan en China. In 1989 gaf hij de Chinese beeldhouwer Lu Jinqiao de opdracht al deze levensgrote beelden te vervaardigen. Enerzijds in de hoop de beeltenissen voor altijd bij hem te houden, anderzijds om aan bezoekers een plek te bieden waar ze zich konden ontspannen. Beide wensen kwamen, bij zijn leven, niet uit. Nadat Furukawa op 80 jarige leeftijd overleed, bleven de beelden troosteloos achter en nam de natuur gedeeltelijk bezit van het park langs de Jinzu rivier.

De herontdekking van deze plek door de Japanse fotograaf Yukson heeft de beeldentuin gelukkig op de toeristische kaart gezet. Hiermee is - afhankelijk van je levensovertuiging - in ieder geval één nobele wens uitgekomen. Toch vallen de beelden niet bij iedereen in de smaak. Sommige voorbijgangers vergelijken de plek met een heuse zombie-apocalyps. Een apocalyps die zich twintig jaar geleden voltrok, toen al deze beelden vanuit China over de Jinzu rivier werden aangevoerd. Over smaak valt echter niet te twisten en de 800 beelden doen er dan ook het stilzwijgen toe.

Interessante invalshoeken die zich voor een verdere uitwerking lenen:
  • Leven na de dood, is bewustzijn aan plaats of tijd gebonden?
  • De betekenis van de Gohyaku Rakan beelden in de Japanse cultuur.
  • De tot op de dag van vandaag moeizame relatie tussen China en Japan.
  • De innovatieve beeldhouwtechniek van de beroemde, maar in het Westen vollledig onbekende Chinese kunstenaar, Lu Jinqiao († 2009).
Holland Island

Holland Eiland

Onze vierde bestemming leidt ons naar Holland Eiland. Een plek voor de Oostkust van de Verenigde Staten, ter hoogte van Washington DC (Maryland). Deze in een inham gelegen nederzetting, maakt onderdeel uit van de Chesapeakebaai waarin maar liefst 150 verschillende rivieren uitmonden. Lezers die thuis zijn in de Amerikaanse geschiedenis zullen bekend zijn met de historische betekenis van deze baai voor de Amerikaanse Revolutie. Over dat gevecht gaan we het nu niet hebben. Op de foto zien we het laatste huis op Holland Eiland, vlak voor het moment dat het zich moet overgeven aan het geweld van de zee.

Dat dit ooit zou gebeuren hadden de eerste bewoners van het eiland waarschijnlijk niet kunnen bevroeden. Rond 1600 trok een groepje vissers en boeren naar het eiland om er een dorp ter grote van enkele huizen te vestigen. De plek groeide daarna gestaag uit tot een gemeenschap van meer dan 360 inwoners en zestig huizen op haar hoogtepunt in 1900. Het was een groen, vredig en zelfredzaam eiland, maar zo zou het niet blijven. In de jaren die volgden kreeg het eiland te maken met een modern klimaatprobleem: landerosie door een stijgende zeespiegel. Dit dwong de bewoners hun woningen per schip te verplaatsen, of af te breken om deze daarna weer op te bouwen op het vaste land.

Hoewel enkele huizen waren blijven staan, was in 1930 het inwoneraantal gedaald tot nul. Toch wilden de bewoners Holland Eiland niet opgeven, daar was het hen simpelweg te dierbaar voor. Ten behoeve van het beheer werd speciaal een groepje mensen aangewezen, waarvan tegen het einde van de vorige eeuw nog maar een man over was: Stephen White. De inmiddels bejaarde White besloot - in een ultieme poging het zinkende eiland te redden - de grond met daarop het laatste huis te kopen. Samen met zijn vrouw Mildred zette hij alles op alles om dit laatste stukje dorp te redden. De daarvoor benodigde hulp van de overheid bleef helaas uit. Gewapend met zandzakken en een graafmachine probeerde hij niettemin vijftien jaar lang het tij definitief te keren, maar de ongelijke strijd was niet te winnen. In oktober 2010 nam de zee bezit van het unieke Victoriaanse huis en verdween het dorp definitief van de kaart.

De gebeurtenis in Holland Eiland staat overigens niet op zich. Reeds eerder verdween in Maryland de Applegarth gemeenschap op een soortgelijke wijze in de zee. Gegeven de snelheid waarmee de waterspiegel stijgt, zal het in Maryland niet bij deze eilanden blijven.

Vraagstellingen en mogelijke invalshoeken die hier komen bovendrijven:
  • Verandert het klimaat zoals reeds vaker in het verleden is gebeurd of is een stijgende zeespiegel het gevolg van de onnatuurlijke opwarming van de aarde?
  • Is Duitsland onze nieuwe bestemming, of kan Nederland eeuwig blijven doorgaan met het verhogen van de dijken?
  • De Don Quichottes van onze tijd en hun gevecht tegen de 'windmolens'.
  • De mobiele woning als antwoord op klimaatverandering en natuurdreiging.
  • De vele gezichten van het fenomeen 'water'.
United Malika

United Malika

Soms geeft de zee haar 'buit' ook weer (ongewild) prijs zoals in het geval van de United Malika. 'Bouwjaar: 1979, Status: verdwenen', zo valt te lezen in het scheepsregister. Het in Japan gebouwde schip kende tijdens haar actieve loopbaan verschillende eigenaren. Voordat het in 2003 onder Marokaanse vlag strandde voor de kust van Nouadhibou (Noord Mauritanië), was het de langste tijd daarvan in Nederlandse handen.

De opeenvolgende eigenaren hadden zo hun 'koosnaampjes' voor de ooit als "Guadalupe" gedoopte Malika. Opvallend in de registratielijst is de naam Iglo Express. Een benaming die het schip kreeg nadat het in 1995 op een Nederlandse werf werd uitgebouwd tot koelschip. Het schip werd daarmee geschikt voor het transporteren van grote ladingen vis. Maar zoals zo vaak in de geschiedenis werd de vis uiteindelijk duur betaald. Onderweg van Las Palmas naar Nouakchott, strandde op 4 augustus 2003 het schip aan de kust van Nouadhibou. Pogingen om het nog zeewaardige schip vlot te trekken liepen op niets uit, waardoor het schip een jaar later total loss werd verklaard. Behalve het verwijderen van de interne olie, wilde niemand het schip bergen. De geur van de rottende vislading zal daarbij ongetwijfeld een rol hebben gespeeld, maar bovenal de politiek onstabiele situatie in Mauritanië.

Voor wie zich afvraagt of het volledige schip er nog ligt: de laatste foto van de United Malika op het strand dateert uit mei 2014. Fotogeniek was ze namelijk wel; voorzover ik kon nagaan is ze daarna ten prooi gevallen aan een lokale sloper, of zoals het scheepsregister eufemistisch vermeldt: 'verdwenen'.

Bruikbare gezichtspunten die je hier zou kunnen ontdekken:
  • De schoonheid van het vergankelijke en imperfecte ofwel wabi-sabi: zowel als filosofie van de levenskunst alsmede de kunstvorm zelf.
  • De toekomst van Mauritanië als politiek onstabiel land.
  • Het bergingsrecht en het recht inzake schatten in internationaal perspectief.
Ordos

Ordos Kangbashi

We eindigen onze 'reis' op de plek waar we het verhaal in de inleiding ook mee zijn begonnen, namelijk Ordos. Een district in Binnen-Mongolië en onderdeel van de Volksrepubliek China. Vanwege de enorme hoeveelheid kolen in de grond wordt het ook wel het Texas van China genoemd. Economisch ontwikkelde het gebied zich zo snel dat het oude Ordos Dongsheng district begin deze eeuw moest worden uitgebreid. Mede met het oog op de sterke urbanisatiegolf in China, besloot de regering om geen half werk te leveren in de opvang van de verwachtte mensengolf. Midden in de woestijn werd het nieuwe stadsdeel Kabashi opgetrokken dat mar liefst 300.000 Chinezen kon huisvesten.

Hoe anders dan in Nederland waar een nijpend woningtekort al jarenlang de doorstoom van veel (jonge) mensen op de huizenmarkt belet. Voordat mondjesmaat tot bouwen wordt overgegaan, moeten de appartementen vaak eerst verhuurd of verkocht zijn. Het ineens uit de grond toveren van een complete stad is voor Westerse begrippen dan ook uniek.

China gaf zelf geen ruchtbaarheid aan het project dat door toeval in 2009 werd ontdekt door een journalist van Al Jezeera. Terwijl de bouw nog in volle gang was, werd het opmerkelijke nieuws de wereld in gebracht dat Ordos Kabashi een gestorven Utopia was. Hoge eigendomsbelastingen en slechte bouwconstructies zouden de metropool hebben omgetoverd tot een spookstad. De lokale overheid werd er zelfs van beschuldigd opzettelijk een grote lege stad te bouwen, om zodoende kunstmatig het Bruto Nationaal Product te kunnen opschroeven. Het verhaal zette de jaren erna de toon voor honderden andere journalisten over de wereld, die dit klakkeloos overnamen. Dat in werkelijkheid de mensenstroom naar de stad in 2012 op gang was gekomen en er in 2015 reeds 150.000 mensen woonden, was hen ontgaan.

Inmiddels is de groene stad Ordos bijna volledig volgestroomd en kan de mythe van spookstad als 'fake news' worden afgedaan. Ordos is het verhaal van een prefab metropool, een nieuw fenomeen waar we in het Westen nog wat van kunnen leren; tenminste, als we oprecht op zoek blijven gaan.

Invalshoeken waarop je voort zou kunnen bouwen:
  • (In hoeverre) heeft internet de kwaliteit van verslaggeving aangetast?
  • De prefab metropool als antwoord op de snel groeiende (wereld)bevolking.
  • De massale trek van (plattelands)arbeiders en jongeren naar de steden.
  • De gespannen verhouding tussen de toename van het gebruik van fossiele brandstoffen - zoals kolen - en de noodzaak voor groene energie.




Roderic Winkelhorst

Roderic Winkelhorst is auteur en eigenaar van Libersyne.

Libersyne helpt auteurs bij het inhoudelijk en strategisch realiseren van non-fictieboeken

Sla met Libersyne een nieuw hoofdstuk in

Contactformulier

Libersyne

Colofon

Tekst  
Roderic Winkelhorst  [info@libersyne.nl]

Foto's
Yushen (Zanshi)
Peter Stewart (Kowloon)
Yukisons/Ken Ohki (Mutsuo Furukawa)
baldeaglebluff (Holland Eiland)

Met speciale dank aan
The Baltimore Sun
Stichting Maritiem-Historische Databank
Hiroba
Ammar Hassan


Libersyne  Liber = [boek], syne = [vanuit een punt in het verleden tot nu]


Contact opnemen
Libersyne helpt je bij het realiseren van jouw boek.